Στον αέρα οι αδειοδοτήσεις σε προστατευόμενες περιοχές χωρίς ειδικούς στόχους διατήρησης.
Πρόσφατη απόφαση του Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης αποτελεί σημαντικό ορόσημο για την προστασία της φύσης στην Ευρώπη και κόλαφο για χώρες, όπως η Ελλάδα, που κωλυσιεργούν απαράδεκτα στην υποχρέωσή τους για θωράκιση των πυρήνων βιοποικιλότητας.
Συγκεκριμένα, στις 16 Ιουλίου, το ΔΕΕ έκρινε ότι δεν μπορεί να πραγματοποιείται η δέουσα εκτίμηση των επιπτώσεων ενός έργου σε προστατευόμενη περιοχή Natura 2000, όταν δεν έχουν προηγουμένως καθοριστεί σαφείς και ειδικοί στόχοι διατήρησης για τη συγκεκριμένη περιοχή. Οι αποφάσεις C27/25 και C356/25 αφορούν προδικαστικά ερωτήματα από δικαστήρια της Ιρλανδίας σχετικά με αιολικά πάρκα εντός περιοχής του δικτύου Natura. Όπως έκρινε το ΔΕΕ, «το άρθρο 6 παράγραφος 3 της Οδηγίας 92/43/ΕΟΚ του Συμβουλίου, της 21ης Μαΐου 1992, για τη διατήρηση των φυσικών οικοτόπων, καθώς και της άγριας πανίδας και χλωρίδας έχει την έννοια ότι, όταν δεν έχουν προηγουμένως θεσπιστεί ειδικοί στόχοι διατήρησης για τη συγκεκριμένη Ζώνη Ειδικής Προστασίας, η αρμόδια εθνική αρχή δεν μπορεί να διενεργήσει έγκυρη δέουσα εκτίμηση των επιπτώσεων ενός σχεδίου ή έργου στην ακεραιότητα της περιοχής, κατά την εξέταση αίτησης για την έγκριση του σχεδίου ή του έργου. [ …] Αντίθετα, η αξιολόγηση της πιθανότητας ή του κινδύνου ένα σχέδιο ή έργο να έχει σημαντικές επιπτώσεις σε προστατευόμενη περιοχή εντός της γεωγραφικής αυτής ζώνης δεν μπορεί να πραγματοποιηθεί χωρίς να ληφθούν υπόψη οι ειδικοί στόχοι διατήρησης της συγκεκριμένης προστατευόμενης περιοχής.»
Χωρίς αυτούς τους στόχους, η αξιολόγηση στερείται της απαιτούμενης επιστημονικής ακρίβειας και προκαλείται κίνδυνος έγκρισης έργων που μπορούν να προκαλέσουν σημαντική ή ακόμη και μη αναστρέψιμη οικολογική βλάβη. Κατά συνέπεια, δεν μπορούν να εγκρίνονται σχέδια ή έργα μέσα σε περιοχές Natura εφόσον δεν έχουν θεσπιστεί ειδικοί για τις περιοχές αυτές στόχοι διατήρησης. Επιπλέον, οι στόχοι αυτοί συναρτούν το πλαίσιο για τον καθορισμό τόσο των προτεραιοτήτων διατήρησης, όσο και των αναγκαίων μέτρων προστασίας (σκ. 59 και 60).
Η απόφαση έχει ιδιαίτερη σημασία για την Ελλάδα, όπου πολλές περιοχές του δικτύου Natura 2000 εξακολουθούν να στερούνται ειδικών στόχων διατήρησης για πολλά προστατευόμενα είδη και οικοτόπους, είτε λόγω ανεπαρκών δεδομένων είτε για άλλους λόγους, ενώ συγχρόνως για τη συντριπτική πλειονότητα των περιοχών εξακολουθεί να υφίσταται το κρίσιμο κενό της θέσπισης κανονιστικών μέτρων διατήρησης. Έργα όπως οι εγκαταστάσεις LNG μέσα στη θαλάσσια περιοχή της Θράκης (Αλεξανδρούπολη), αλλά και σχέδια εξόρυξης υδρογονανθράκων, αιολικά στη Θράκη, ή τουριστικές και άλλες εγκαταστάσεις οφείλουν να αξιολογούνται με βάση συγκεκριμένους και ειδικούς στόχους διατήρησης των ειδών και των οικοτόπων που κινδυνεύουν να επηρεάσουν.
Η απόφαση του ΔΕΕ στέλνει ένα σαφές και ηχηρότατο μήνυμα: η προστασία των περιοχών Natura 2000 δεν είναι τυπική διαδικασία ούτε πολιτική επιλογή, αλλά ουσιαστική νομική υποχρέωση. Η Ελλάδα οφείλει να ολοκληρώσει άμεσα τον καθορισμό ειδικών στόχων διατήρησης για όλα τα προστατευόμενα είδη και οικοτόπους σε όλες τις περιοχές του δικτύου Natura, διασφαλίζοντας ότι κάθε έργο που ενδέχεται να τις επηρεάσει αξιολογείται με βάση τα καλύτερα διαθέσιμα επιστημονικά δεδομένα και την αρχή της προφύλαξης. Σε άμεση συνάφεια, η πολιτεία καλείται επίσης να υπερβεί τις χρόνιες παθογένειες και να προστατεύσει τα πολυτιμότερα κομμάτια της ελληνικής φύσης, εκδίδοντας, μετά από πολλά χρόνια καθυστέρησης, τα προεδρικά διατάγματα που θα πληρούν τις απαιτήσεις του δικαίου της ΕΕ και θα θωρακίσουν τις προστατευόμενες περιοχές της χώρας.
” Η απόφαση του ΔΕΕ, που υπενθυμίζει και την καταδίκη της Ελλάδας το 2020, κλείνει οριστικά τον κύκλο των δικαιολογιών για τη χρόνια και διακομματική καθυστέρηση στην προστασία των περιοχών Natura 2000. Επιβεβαιώνει αυτό που λέμε εδώ και χρόνια: χωρίς εξειδικευμένους στόχους διατήρησης, δεν μπορούν να υπάρχουν νόμιμες αδειοδοτήσεις έργων. Η Ελλάδα οφείλει πλέον να θωρακίσει ουσιαστικά τις προστατευόμενες περιοχές της, με επιστημονικά τεκμηριωμένες αποφάσεις και πλήρη συμμόρφωση με το ευρωπαϊκό δίκαιο”, δηλώνει ο Δημήτρης Καραβέλλας, διευθυντής του WWF Ελλάς.
