…μα ήταν παιδί στα δεκαεφτά, μας τραγούδησε ο Μάνος Χατζιδάκις, ένα τραγούδι που γράφτηκε για την θεατρική παράσταση ”Απόψε αυτοσχεδιάζουμε” του Πιραντέλλο και ανέβηκε από το Θέατρο Αθηνών (θίασος ΔΗΜΗΤΡΗ ΜΥΡΑΤ) το 1961 – 1962. Ο δικός μας ταχυδρόμος είναι 197 χρονών και φαίνεται ότι είναι πολύ μεγάλος πια για να ζήσει. Και κάποιοι του δίνουν τη χαριστική βολή. Το 2021, 200 χρόνια από την Ελληνική επανάσταση πεθαίνει ένα της παιδί, γνήσιο τέκνο της. Η μακροβιότερη Ελληνική Δημόσια εταιρεία κοινωφελούς έργου και σκοπού, τα ΕΛΤΑ.
Βρε αθεόφοβοι δεν είναι όλα χρήμα, δεν κρίνονται όλα με μεζούρα το κέρδος, δεν ξεπουλιόνται τα πάντα σε μια δογματική οικονομίστικη λογική. Σε μιά εταιρεία κοινωφελούς έργου και σκοπού, όπως χαρακτηρίζεται, πρέπει να υπάρχει και η λογική της πρόνοιας, να υλοποιείται στην πράξη ο κοινωνικός της χαρακτήρας. Υπάρχουν δημόσιες εταιρείες και η πρώτη είναι τα ΕΛΤΑ, που συντελούν στην ανάπτυξη των σχέσεων ανάμεσα στους ανθρώπους, ανάμεσα στους πολίτες και το κράτος, ανάμεσα στα κράτη και τους λαούς. Κι αν δεν πάει οικονομικά καλά, διορθώστε τη, βοηθήστε τη να ανακάμψει. Να κάνετε όμως και μια αυτοκριτική μπας και φταίτε κι εσείς για την κατάστασή της. Μήπως τελικά την υποβαθμίσατε σκόπιμα για να την δώσετε για ένα κομμάτι ψωμί; Όπως κάνατε ήδη με μια σειρά Εταιρειών, όσο θυμάμαι, από το 1974 και μετά. Τσιμέντα, ΟΤΕ, ΔΕΗ, λιμάνια, αεροδρόμια, έχετε έτοιμα τα νερά (ΕΥΔΑΠ, ΕΥΔΑΘ), τη θάλασσα (την βαφτίσατε οικόπεδα), τα βουνά (ανεμογεννήτριες) τους κάμπους (φωτοβολταϊκά) ακόμη και στις λίμνες βάζετε πλωτά φωβολταϊκά! Έμεινε ο αέρας που αναπνέουμε και δεν είναι σίγουρο ότι δεν σκέφτεστε να τον φορολογήσετε.
Ας κάνουμε όμως μια μικρή ιστορική αναδρομή για τα ταχυδρομεία.
*Η πρώτη ενέργεια για την οργάνωση των επικοινωνιών γίνεται από το Δημήτριο Υψηλάντη που τον Ιούλιο του 1821 υποβάλλει στους προκρίτους της Πελοποννήσου ένα σχέδιο που προβλέπει την οργάνωση ταχυδρομικής εξυπηρέτησης. Το σχέδιο μένει στα χαρτιά. Το Φεβρουάριο του 1822 ο ίδιος επιδιώκει τη σύσταση «δημοσίων ιπποστασιών και σταθμών». Στα τέλη του ίδιου μήνα η Πελοποννησιακή Γερουσία καλείται επισήμως να αποκτήσει 25 άλογα και ο Αρειος Πάγος 15 για την αποστολή ειδήσεων και διαταγών από τη Διοίκηση. Ο Ιωάννης Κωλέττης, Μινίστρος (Υπουργός) των Εξωτερικών είναι ο άνθρωπος που σχεδόν επιτυγχάνει την οργάνωση ικανοποιητικής Κυβερνητικής Ταχυδρομικής Υπηρεσίας. Οι ταχυδρόμοι του Κωλέττη είναι συνήθως έκτακτοι υπάλληλοι, επιλεγμένοι από τις εκάστοτε τοπικές αρχές. Μη αρκούμενος στους «Εκτάκτους Πεζούς της Διοικήσεως» ο Κολοκοτρώνης με την ιδιότητα του Αρχηγού των Στρατευμάτων της Πελοποννήσου είναι από τους πρώτους που εισηγούνται την οργάνωση τακτικών ταχυδρομείων. Με επιστολή του προς το «Μινιστέριον των Εσωτερικών», επισημαίνει την ανάγκη «να μετακομίζονται γρήγορα οι διάφορες ειδήσεις, όσες μάλιστα εξαρτώνται από ουσιώδεις περιστάσεις και υποθέσεις πατριωτικές, των οποίων το κρίσιμο δεν χρειάζεται αναβολή». Η εισήγηση του Γέρου του Μοριά εγκρίνεται αμέσως και συστήνεται ταχυδρομείο, η οργάνωση του οποίου ανατίθεται στον Αθανάσιο Καρδαρά από το χωριό Ζυγοβίτσι της Γορτυνίας που συνεχίζει να υπηρετεί ως Ταχυδρομικός εργολάβος στο Ταχυδρομείο στα χρόνια μετά την απελευθέρωση. Αρχικά συστήνονται Ταχυδρομικά Γραφεία στην Τρίπολη, το Άργος και την Επίδαυρο και αργότερα σε άλλες πόλεις. Νέα προσπάθεια οργάνωσης Γενικού Ταχυδρομείου γίνεται από τον οργανωτή του πρώτου τακτικού ελληνικού στρατού, το Γάλλο συνταγματάρχη Κάρολο Φαβιέρο (Charles Nicole Fabvier) αρχές του 1826, με άδεια της Διοίκησης, για τη μεταβίβαση της αλληλογραφίας μεταξύ Ναυπλίου και Αθήνας. Το μεγαλόπνοο σχέδιο του φιλέλληνα συνταγματάρχη, αποβλέπει στην ένωση της Αθήνας με το Ναύπλιο και την Ανατολική Ελλάδα μέσω εναλλασσόμενων τακτικών «πεζοδρόμων». Τέλος η σύγχρονη Ταχυδρομική Υπηρεσία συστήνεται με ψήφισμα του κυβερνήτη Ιωάννη Καποδίστρια (28 Σεπτεμβρίου 1828), που εκδίδεται στον Πόρο, “περί συστάσεως τακτικής ταχυδρομικής συγκοινωνίας” ιδρύοντας το “Γενικόν Ταχυδρομείον “. Σκοπός ήταν η μεταφορά της επίσημης και ιδιωτικής αλληλογραφίας. Με το ίδιο ψήφισμα συστήνονται τα πέντε πρώτα κεντρικά ταχυδρομεία «εις Άργος, εις Τριπολιτσάν, εις Επίδαυρον, εις Αίγιναν και εις Σύραν». Το διάστημα 1849-1881, λειτουργούν Ελληνικά Ταχυδρομεία σε περιοχές που κατέχουν οι Τούρκοι όπως Κωνσταντινούπολη, Σμύρνη, Αλεξάνδρεια, Ιωάννινα, Θεσσαλονίκη, Λάρισα, Άρτα και Πρέβεζα. Χαρακτηριστικός σταθμός της εξέλιξης του ταχυδρομείου θεωρείται το έτος 1840, όταν ο Άγγλος Hill εισάγει τη μεταρρύθμιση της τιμολόγησης με γραμματόσημα.
Το πρώτο ελληνικό γραμματόσημο, με την κεφαλή του Ερμή, κυκλοφορεί το 1861. Το 1861, υπήρχαν 92 ταχυδρομικά γραφεία στην κυρίως χώρα και 11 στο εξωτερικό: 7 στην Τουρκία, 3 στις Παραδουνάβιες Ηγεμονίες και 1 στην Αίγυπτο. Το 1896 γίνονται οι πρώτοι διεθνείς Ολυμπιακοί αγώνες στην Αθήνα. Τα ελληνικά ταχυδρομεία προχωρούν σε δύο διεθνείς πρωτοπορίες. Εκδίδουν την- πρώτη παγκοσμίως -σειρά αναμνηστικών γραμματοσήμων με αθλητικό θέμα. Διαθέτουν μέρος των εσόδων από την πώληση αυτών των γραμματοσήμων, για να ενισχύσουν οικονομικά την Ολυμπιακή επιτροπή. Με αυτή την ενέργειά τους, τα ελληνικά ταχυδρομεία γίνονται οι πρώτοι επίσημοι χορηγοί των σύγχρονων Ολυμπιακών Αγώνων. Στη συνέχεια κάποια γραμματόσημα που εκδίδονται είναι έργα τέχνης και συντελούν στη διάδοση του φιλοτελισμού που αναπτύχθηκε ραγδαία τα επόμενα χρόνια.
Το 1909 εγκαινιάζεται η αγροτική ταχυδρομική υπηρεσία. Επί δεκαετίες ο αγροτικός διανομέας αποτελεί το μοναδικό μέσο επικοινωνίας της ελληνικής υπαίθρου με τον υπόλοιπο κόσμο. Παράλληλα είναι η φωνή των ξενιτεμένων, κομιστής συναισθημάτων, φέρνει μηνύματα χαράς ή λύπης κυρίως σε απομακρυσμένα χωριά. Κατά τη διάρκεια πολεμικών επιχειρήσεων, τα ταχυδρομεία ήταν πάντοτε παρόντα, εξασφαλίζοντας και επιτρέποντας την επικοινωνία με το μέτωπο. Το 1940 εν όψει του Ελληνοϊταλικού πολέμου, οργανώνεται η “εν εκστρατεία ταχυδρομική υπηρεσία”. Μετά τον πόλεμο όλοι γνωρίζουμε τον διανομέα-ταχυδρόμο και τον κοινωνικό του ρόλο.
Την 1/1/2013 με το Ν.4053/2012 πραγματοποιήθηκε η πλήρης απελευθέρωση της ταχυδρομικής αγοράς της Ελλάδας και διαμορφώθηκε ένα νέο θεσμικό πλαίσιο λειτουργίας. Οι εταιρείες courier κυριαρχούν στη διακίνηση δεμάτων μα ο ταχυδρόμος είναι αυτός που όλοι οι απόμαχοι της ζωής και όχι μόνο, περιμένουν στα χωριά. (συντάξεις, λογαριασμοί κ.λπ.).
Αν ρίξει κάποιος μία ματιά στον κατάλογο των ταχυδρομείων που κλείνουν θα πιστέψει ότι πρόκειται για μια κακόγουστη φάρσα. Η Ιεράπετρα για παράδειγμα χωρίς ταχυδρομείο!
Ακόμη μια φορά προκύπτει το ερώτημα: ποιος αποφάσισε το κλείσιμο; Η κοινωνία ρωτήθηκε; Πρέπει να καταλάβουν οι επαγγελματίες πολιτικοί ότι δεν ψηφίζονται εν λευκώ, μα στη βάση κάποιων προγραμμάτων, που αν δεν υλοποιούνται προς όφελος της κοινωνίας πρέπει να ανακαλούνται. Για τα υπόλοιπα θέματα που προκύπτουν στην πορεία της θητείας τους οφείλουν να ρωτάνε τους πολίτες. Η Δημοκρατία είναι μια καθημερινή άσκηση που προϋποθέτει την ενεργή συμμετοχή των πολιτών. «Αδ΄ έφαδε πόλι» μας παραδίδει μια επιγραφή από την δωρική πόλη της Δρήρου του 7ου π.χ. αιώνα. Δηλαδή, αυτά αποφάσισαν οι ίδιοι οι πολίτες, οι συγκροτούντες την πόλιν. Πόσο επίκαιρο και ζητούμενο παραμένει και στις μέρες μας…
Γιώργης Λαγκαδινός
“Αδ’ έφαδε πόλι”: η κρητική-δωρική πολιτειακή τάξις / Ιωάννης Μ. Μαρκάκης / Εθνικό Ίδρυμα Ερευνών & Μελετών “Ελευθέριος Κ. Βενιζέλος”, Δικηγορικός Σύλλογος Χανίων. – Αθήνα : Νομική Βιβλιοθήκη Τα γραμματόσημα είναι από τη συλλογή του Ο.Ν. Σγουρού
